آيين‌نامه تأييد صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده و ضوابط بازرسي کالاها



آيين‌نامه تأييد صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده و ضوابط بازرسي کالاها
ماده1ـ در اين آيين‌نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به کار مي‌روند:
الف ـ مؤسسه: مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران.
ب ـ هيئت ارزياب: هيئت موضوع ماده (3) اين آيين‌نامه.
پ ـ بازرسي کالا: کنترل کمي، کيفي و بسته‌بندي و تعيين ارزش کالاهاي وارداتي و صادراتي که براي انطباق آن با مفاد اسناد خريد از جانب خريدار و يا جانشين قانوني او.
ت ـ قرارداد بازرسي: سندي که بين خريدار يا جانشين قانوني او و شرکت بازرسي‌کننده مورد توافق قرار گرفته و طي آن دامنه بازرسي و حدود وظايف و مسئوليت‌هاي طرفين تعيين شده است.
ث ـ قرارداد خريد: سندي شامل موارد توافق شده بين خريدار و فروشنده در امر خريد و کليه شرايط حاکم بر آن اعم از نوع کالا، کميت، مشخصات کيفي، نحوه بازرسي، محل انجام بازرسي، مقطع تحويل و تحول، قيمت و نحوه پرداخت که به امضاي طرفين قرارداد مي‌رسد.
ماده2ـ درخواست تأييد صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده داخلي و خارجي در صورت احراز شرايط ذيل توسط مؤسسه، در هيئت ارزياب مطرح و مورد بررسي و ارزيابي قرار مي‌گيرد:
الف ـ شرکت و مديران مسئول آن بايد مستقل از منابع تجاري مرتبط با طراحي، ساخت، تأمين، نصب، استفاده و نگهداري اقلام مورد بازرسي يا اقلام مشابه و هم‌رديف آن باشند و همچنين نبايد در فعاليت‌هايي دخيل باشند که در تضاد با استقلال قضاوت و درستکاري آنها در زمينه فعاليتهاي بازرسي باشد.
ب ـ شرکت بازرسي‌کننده بايد قابليتهاي اثبات شده در مورد دامنه فعاليت و حوزه جغرافيايي بازرسي اظهارشده (موضوع ماده (10) اين آيين‌نامه) را همواره حفظ نمايد.
تبصره1ـ شرکت بازرسي‌کننده متقاضي بايد طي دو سال از تاريخ ابلاغ اين آيين‌نامه نسبت به استقرار و حفظ استاندارد (IRAN-ISO 17020) منطبق با بند « الف» در تمامي بخشها و مراکز خود اقدام و مراتب را به هيئت ارزياب گزارش نمايد.
تبصره2ـ مميزي شرکت بازرسي‌کننده متقاضي دريافت گواهينامه استاندارد  (IRAN-ISO 17020) نوع « الف» در اولويت کاري مؤسسه قرار دارد.
پ ـ نماينده داخلي شرکت بازرسي‌کننده خارجي بايد مدارک ثبتي و حقوقي معتبر در مورد مرکز اصلي که به تأييد اتاق بازرگاني کشور متبوع و سفارت جمهوري اسلامي ايران رسيده را ارايه و در ايران داراي شعبه يا دفتر نمايندگي رسمي باشد و آن را رسماً براي ارتباط و پاسخگويي به مؤسسه معرفي نمايد.
ت ـ شرکت بازرسي‌کننده بايد ظرف دو ماه پس از تأييد صلاحيت نسبت به تکميل مدارک مورد نياز و سپردن تضمين بانکي حسن انجام کار موضوع بند « پ» ماده (4) اين آيين‌نامه نزد مؤسسه اقدام نمايد.
ماده3ـ به منظور بررسي موضوعات مرتبط با تأييد صلاحيت، بررسي عملکرد و ارزيابي شرکتهاي بازرسي‌کننده، هيئت ارزياب با ترکيب زير تشکيل مي‌شود:
الف ـ معاون نظارت بر اجراي استاندارد و سيستمهاي کيفيت مؤسسه (رييس).
ب ـ مديرکل بازرسي کالا و امور صادرات و واردات مؤسسه (دبير و بدون حق رأي).
پ ـ نماينده وزارت بازرگاني.
ت ـ نماينده گمرک جمهوري اسلامي ايران.
ث ـ نماينده بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران.
ج ـ نماينده اتاق بازرگاني، صنايع و معادن ايران.
چ ـ نماينده دستگاه مربوط حسب مورد با دعوت هيئت ارزياب.
ح ـ رئيس جامعه مميزي و بازرسي ايران.
خ ـ يک نفر کارشناس صاحب نظر در امور بازرسي کالا به انتخاب رييس مؤسسه.
تبصره1ـ احکام اعضاي هيئت ارزياب توسط رئيس مؤسسه براي مدت دو سال صادر مي‌شود.
تبصره2ـ اعضاي هيئت ارزياب بايد ضمن آشنايي کافي به امور بازرسي، حداقل در سطح مديرکل يا سطوح همتراز باشند.
ماده4ـ وظايف و مسئوليت‌هاي هيئت ارزياب به شرح زير تعيين مي‌شود:
الف ‌ـ تأييد صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده براساس ضوابط اين آيين‌نامه.
ب ـ بررسي و ارزيابي گزارشات کارشناسان دبيرخانه هيئت ارزياب درخصوص مميزي دفتر مرکزي و شعب شرکتهاي بازرسي‌کننده به منـظور توسعه دامنه و حوزه جغرافيايي فعاليت آنها.
پ ـ تعيين مبلغ و شرايط ضمانت‌نامه بانکي.
ت ـ تعيين مبلغ هزينه کارمزد خدماتي مؤسسه درخصوص بررسي درخواستهاي رسيده به هيئت براي تأييد يا تمديد صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده طبق جداول شماره (3) و (4) ماده (15) اين آيين‌نامه.
ث ـ بررسي و اعمال نظر به عنوان تنها مرجع تصميم‌گيري در مورد تمديد يا ضبط ضمانت‌‌نامه توديع شده توسط شرکتهاي بازرسي‌کننده.
ج ـ بررسي و ارزيابي گزارشات کارشناسان دبيرخانه هيئت ارزياب از فعاليت شرکتهاي بازرسي‌کننده به منظور صدور، تمديد و اصلاح پروانه صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده.
چ ـ بررسي و رسيدگي به شکايت خريدار يا جانشين او با رعايت بند « ج» ماده 14 اين آيين‌نامه.
ح ـ بررسي گزارشهاي ادارات کل استاندارد و همچنين ساير سازمانهاي نظارتي درخصوص عدم رعايت ضوابط مؤسسه توسط شرکتهاي بازرسي‌کننده و در صورت اثبات قصور و يا تخلف شرکت بازرسي‌کننده، برخورد با آنها به صورت تذکر، اخطار، تعليق پروانه بازرسي با تعيين محدوده زماني، محدود کردن دامنه فعاليت و حوزه جغرافيايي بازرسي و در نهايت ابطال پروانه صلاحيت براساس دستورالعمل رسيدگي به اعتراضات و اختلافات بين خريداران و شرکتهاي بازرسي‌کننده.
خ ـ تدوين دستورالعمل رسيدگي به اعتراضات و اختلافات بين خريداران و شرکتهاي بازرسي‌کننده که ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين‌نامه تهيه و پس از تأييد هيئت ارزياب به تصويب مؤسسه خواهد رسيد.
د ـ اعزام کارشناسان خبره براي مميزي از سيستم‌هاي مديريتي و بازديد امکانات فني شرکتهاي بازرسي‌کننده، شعب و نمايندگي‌هاي ايشان در مناطق عملياتي به صورت موردي و بررسي گزارشات تهيه شده.
ماده5 ـ ارزيابي و تأييد صلاحيت شرکت‌هاي بازرسي‌کننده داخلي و نمايندگان شرکت‌هاي خارجي براساس جداول زير انجام مي‌شود:
الف ـ تأييد صلاحيت شرکت‌هاي بازرسي‌کننده ايراني براي بازرسي کالاهاي وارداتي و صادراتي و يا تمديد پروانه مشروط به دارا بودن حداقل (65) امتياز از (100) امتياز مي‌باشد.
ب ـ تأييد صلاحيت نمايندگان شرکت‌هاي بازرسي‌کننده خارجي براي بازرسي کالاهاي وارداتي و صادراتي و يا تمديد پروانه، مشروط به دارا بودن حداقل (75) امتياز از (100) امتياز مي‌باشد. 
تبصره1ـ چنانچه شرکت‌هاي بازرسي ايراني در ايران اقدام به تأسيس يک شرکت مشترک با يک شرکت بازرسي خارجي نمايند. در صورتيکه سهام غالب در شرکت مشترک متعلق به شرکت خارجي باشد، شرکت مشترک بخشي از شرکت خارجي محسوب گرديده لذا ارزيابي و تأييد صلاحيت آنها مطابق بند « ب» اين ماده صورت مي‌گيرد ولي مبلغ ضمانت‌نامه و ميزان کارمزد خدماتي پرداختي مشابه شرکتهاي ايراني خواهد بود و در صورتيکه سهام غالب در شرکت مشترک متعلق به شرکت بازرسي ايراني باشد، شرکت مشترک بخشي از شرکت ايراني تلقي شده و ارزيابي و تأييد صلاحيت مطابق بند « الف» اين ماده انجام مي‌شود.
تبصره2ـ شعبه رسمي عبارت از واحد بازرسي (به غير از دفتر مرکزي) شرکت بازرسي کننده است که حداقل پنجاه و يک درصد (51%) از سهام آن متعلق به شرکت بازرسي کننده باشد.
تبصره3ـ دفتر نمايندگي رسمي، عبارت است از واحد بازرسي که تحت قرارداد رسمي به شرکت بازرسي کننده خدمات بازرسي ارايه مي‌دهد و مؤسسه نام اين دفاتر را در دفترچه آدرس دفاتر شرکت بازرسي‌کننده خواهد آورد.
ماده6 ـ جلسات هيئت ارزياب با ارسال دعوتنامه رسمي از سوي دبير هيئت ارزياب و با دستور کار مشخص تشکيل مي‌شود. جلسات هيئت ارزياب در خصوص تأييد صلاحيت شرکت‌هاي بازرسي و ساير تصميمات با حضور حداقل پنج نفر که ترجيحاً سه نفر آنها از اعضاي خارج از مؤسسه مي‌باشد رسميت مي‌يابد و تصميمات با نصف به اضافه يک آرا حاضر، اتخاذ مي‌شود و درخصوص بررسي تخلفات شرکتهاي بازرسي و اعلام برخوردهاي مربوط با حضور حداقل هفت نفر رسميت مي‌يابد و تصميمات با آرا حداقل پنج نفر اتخاذ مي‌شود. صورتجلسات مصوبات هيئت ارزياب بايد به امضاي کليه اعضاي حاضر در جلسه رسيده و پس از امضاي دبير هيئت ارزياب ابلاغ مي‌شود.
تبصره ـ در صورتيکه هر يک از اعضا هيئت ارزياب امکان حضور در جلسه را نداشته‌باشند، مي‌توانند حداکثر براي سه جلسه فرد ديگري را با معرفي‌نامه رسمي به جلسه هيئت ارزياب اعزام نمايند ولي به هر حال در صورتي که عضو هيئت ارزياب بيش از سه‌جلسه در طي سال غيبت داشته‌باشد مراتب به مؤسسه متبوع جهت تأييد مجدد وي و يا معرفي نماينده ديگري اعلام مي‌شود.
ماده7ـ شرکتهاي بازرسي کننده موظفند تقاضاي دريافت و يا تمديد پروانه تأييد صلاحيت خود را به همراه تصوير مدارک مندرج در بندهاي ماده (2) و نيز مستندات تعيين‌شده در جداول شماره (1) يا (2) ماده (5) و رسيد پرداخت کارمزد خدماتي مؤسسه منطبق با جداول شماره (3) و (4) ماده (15) اين آيين‌نامه را به مؤسسه تسليم نمايند.
ماده 8 ـ در صورتي که شرکت بازرسي ظرف دو ماه از تاريخ اعلام، تضمين بانکي موضوع بند « پ» ماده (4) را ارايه نمايد، پروانه تأييد صلاحيت شرکت بازرسي‌کننده توسط رييس مؤسسه امضا و با حضور مديرعامل شرکت مزبور در جلسه هيئت ارزياب و پس از اداي سوگند (به شرح متن زير)، به ايشان اعطا مي‌شود.
متن سوگندنامه: به خداوند متعال سوگند ياد مي‌کنم تا در کليه اموري که براي بازرسي به من به نمايندگي از اين شرکت محول مي‌گردد به راستي و درستي اظهارنظر نمايم و اغراض شخصي خود را دخالت ندهم و ضمن رعايت جانب عدالت و انصاف، رازدار و امين بوده و خداوند متعال را در همه حال ناظر و شاهد اعمال خود بدانم.
ماده9ـ مدت اعتبار پروانه تأييد صلاحيت، يکسال است و تمديد آن مشروط به اجراي دقيق وظايف و تعهدات ناشي از  آن به تشخيص هيئت ارزياب مي‌باشد.
ماده10ـ تقسيم‌بندي دامنه فعاليت و حوزه جغرافيايي بازرسي به شرح ذيل مي‌باشد:
الف ـ دامنه فعاليت بازرسي براي کالاهاي وارداتي، صادراتي و داخلي شامل:
گروه1 ـ مواد غذايي، محصولات کشاورزي و روغن‌هاي گياهي.
گروه2ـ نفت و مواد نفتي و پتروشيمي.
گروه3ـ موادمعدني.
گروه4ـ کالاهاي مصرفي.
گروه5 ـ کالاهاي صنعتي.
ب ـ حوزه‌هاي جغرافيايي بازرسي براي کالاهاي وارداتي شامل:
گروه1ـ آسيا و اقيانوسيه (هندوستان ـ چين ـ ژاپن ـ کره ـ مالزي ـ استراليا).
گروه2ـ روسيه و کشورهاي تازه استقلال يافته (روسيه ـ قزاقستان ـ ترکمنستان ـ آذربايجان).
گروه3ـ اروپا (انگلستان ـ آلمان ـ اوکراين ـ بلغارستان).
گروه4ـ آمريکاي شمالي و جنوبي و کانادا (آمريکا ـ برزيل ـ کانادا ـ آرژانتين ـ ونزوئلا).
گروه 5 ـ خاورميانه و آفريقا (ايران ـ امارات ـ عراق ـ ترکيه ـ مصر).
ماده11ـ وظايف و مسئوليت‌هاي مؤسسه به شرح زير مي‌باشد:
الف ـ اعلام نام شرکتهاي بازرسي‌کننده تأييد صلاحيت شده به بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران براي ابلاغ به بانکهاي عامل و اطلاع‌رساني از طريق وبگاه موسسه.
ب ـ تهيه دستورالعمل چگونگي ارزيابي و نظارت بر شرکتهاي بازرسي‌کننده و اجرايي نمودن آن پس از تأييد هيئت ارزياب ظرف سه ماه پس از ابلاغ اين آيين‌نامه با هدف نظام‌مند نمودن نحوه ارزيابي صدور و تمديد پروانه تأييد صلاحيت شرکت‌هاي بازرسي‌کننده.
ماده12ـ وظايف و مسئوليت‌هاي شرکتهاي بازرسي‌کننده در قبال مؤسسه به شرح زير مي‌باشد:
الف ـ ايجاد شعبه و يا دفتر نمايندگي رسمي در ايران توسط شرکتهاي بازرسي‌کننده خارجي ظرف دو ماه پس از دريافت پروانه تأييد صلاحيت از مؤسسه.
ب ـ ارسال گزارش آماري عمليات بازرسي انجام شده و نتايج حاصله در مورد کالاهاي وارداتي در پايان هر سه ماه به مؤسسه.
پ ـ رعايت تمامي مقررات و دستورالعمل‌هاي مؤسسه به ويژه کالاهاي مشمول مقررات استاندارد اجباري و صدور گزارش ارزيابي انطباق و گواهينامه بازرسي  (COI).
ت ـ اعلام فوري هرگونه تغيير در وضعيت شرکت که با موارد تأييد صلاحيت ايشان مرتبط است به مؤسسه.
ث ـ اقدام به پرداخت کارمزد خدماتي مؤسسه حسب جداول شماره (3) و (4) ماده (15) و اعلام کتبي مراتب به دبيرخانه هيئت ارزياب يک ماه قبل از تاريخ انقضاي اعتبار پروانه تأييد صلاحيت.
ماده13ـ وظايف و مسئوليت‌هاي شرکتهاي بازرسي‌کننده در قبال خريدار به شرح زير مي‌باشد:
الف ـ اقدام به انجام بازرسي کالا و خدمات براساس مفاد قرارداد بازرسي و ضوابط دامنه بازرسي.
ب ـ اعمال دقت و مهارت لازم در انجام خدمات بازرسي و نظارت مميزي دقيق بر تعيين انطباق ويژگي‌هاي کالا با مفاد قرارداد خريد و شرايط اعتبار اسنادي.
پ ـ پاسخگو بودن در صورت اثبات قصور يا تقصير در قبال کميت و کيفيت کالا و ارايه خدمات تعيين شده در دامنه بازرسي.
ت ـ عدم صدور گواهينامه بازرسي در صورت بروز اشکال در انجام بازرسي يا بروز اختلاف در ويژگي‌هاي کالا و خدمات با شرايط قرارداد خريد و اطلاع‌رساني موضوع به خريدار و فروشنده و اقدام به صدور گزارش بازرسي.
ث ـ اقدام به صدور  گواهينامه بازرسي و اخذ تأييد از اتاق بازرگاني محل صدور گواهي در صورت انطباق کالا يا خدمات مورد بازرسي در مقاطع تحويل و تحول با شرايط قرارداد و اعتبار اسنادي.
ج ـ صدور گواهينامه بازرسي در سربرگ اصلي شرکت در صورت انجام بازرسي در مورد کالا يا خدمات توسط شعب يا نمايندگي مجاز ايشان.
چ ـ اقدام به صدور گواهي بازرسي طبق ضوابط مؤسسه پس از ارزيابي انطباق کالا با استانداردهايي که توسط خريدار اعلام شده و در دامنه بازرسي آمده است.
ماده14ـ وظايف و مسئوليت‌هاي خريدار به شرح زير مي‌باشد:
الف ـ  مشخص نمودن دقيق نوع و مشخصات کمي و کيفي کالا يا خدمات مورد معامله و دامنه بازرسي در متن اسناد خريد شامل قرارداد خريد، پروفرما، اوراق ثبت سفارش کالا و اعتبار اسنادي، جهت الزام فروشنده به ارسال کالا طبق استانداردها و ضوابط تعيين‌شده و لحاظ نمودن ارايه برگ بازرسي کالا مبني بر تأييد رعايت استانداردها و ضوابط مذکور به عنوان شرط پرداخت وجه معامله.
ب ـ اقدام به ذکر استانداردهاي مبناي بازرسي شرکتهاي بازرسي و مورد تأييد مؤسسه در قرارداد خريد و اعتبار اسنادي مربوط به خريد کالاها و خدمات مشمول مقررات استانداردهاي اجباري و يا استانداردهاي موضوع تبصره (2) ماده (6) قانون اصلاح قوانين و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ـ مصوب 1371.
تبصره ـ در صورت عدم اجراي دقيق اين بند، خريدار مسئول هرگونه مغايرت کالا با الزامات تعيين شده توسط مؤسسه خواهد بود.
پ ـ اقدام به عقد قرارداد بازرسي و اخذ تأييديه از شرکت بازرسي به منظور انجام بازرسي براساس دامنه بازرسي تعيين‌شده پس از  تعيين و انتخاب شرکت بازرسي و اعلام مراتب به فروشنده و ذکر موضوع در قرارداد خريد و برحسب موضوع در اعتبار اسنادي.
ت ـ ارائه کليه اسناد و مدارک مورد لزوم جهت بازرسي شامل قرارداد خريد، اعتبار اسنادي، پروفرما، مشخصات فني، چگونگي تحويل، تحول و زمان بازرسي به شرکت بازرسي به طور مستقيم و يا از طريق نمايندگي شرکت بازرسي در ايران ظرف مدت لازم براي انجام امور بازرسي و همچنين الزام به ذکر ارجاع مدارک به عنوان مدارک انجام بازرسي در متن قرارداد خريد يا اعتبار اسنادي.
تبصره ـ در صورت وجود اختلاف بين يک يا چند پروفرما در اعتبار اسنادي قرارداد خريد، ترتيب اسناد به شرح ذيل خواهد بود:
1ـ اعتبار اسنادي.
2ـ قرارداد خريد.
3ـ پروفرما و يا مدارک مورد اشاره در اعتبار اسنادي يا قرارداد خريد.
4ـ پروفرما به ترتيب تأخر زماني.
ث ـ الزام به ذکر صرفاً يک شرکت بازرسي‌کننده داراي پروانه تأييد صلاحيت در قرارداد خريد و اعتبار اسنادي جهت انجام امور بازرسي کالا يا خدمات خريداري شده.
ج ـ اخذ تأييديه بانک عامل درخصوص دامنه بازرسي و تفويض اختيار در قالب قرارداد بازرسي به شرکت بازرسي کننده در مواردي که خريد کالا و يا خدمات با استفاده از تسهيلات بانکي بوده و بانک جانشين قانوني خريدار است.
ماده15ـ متقاضيان تأييد صلاحيت براي بازرسي کالاهاي وارداتي و صادراتي جهت ارزيابي، صدور، تمديد، توسعه دامنه فعاليت و تجديد پروانه تأييد صلاحيت بازرسي و به منظور فراهم نمودن امکانات لازم جهت نظارت مؤسسه بر عملکرد شرکت بازرسي بايد مبالغي طبق جداول زير پرداخت کنند.
ميزان تعرفه کارمزد براي نظارت بر عملکرد شرکتهاي بازرسي با توجه به دامنه فعاليت و حوزه جغرافيايي که تأييد صلاحيت براي آنها صورت مي‌گيرد خواهد بود.
تبصره1ـ شرکتهاي بازرسي‌کننده که قبل از ابلاغ اين آيين‌نامه، پروانه تأييد صلاحيت از مؤسسه استاندارد دريافت نموده‌اند، از پرداخت وجه کارمزد خدماتي تأييد صلاحيت معاف مي‌باشند و کارمزد خدماتي تمديد پروانه تأييد صلاحيت اينگونه شرکتها حسب دامنه و حوزه جغرافيايي فعاليت خود، مطابق با مندرجات جداول اين ماده دريافت مي‌شود.
تبصره2ـ مبالغ مندرج در جداول يادشده مربوط به اولين سال اجراي اين آيين‌نامه است و براي سالهاي بعد براساس نرخ رسمي تورم اعلام شده توسط بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران تعديل مي‌گردد.
تبصره3ـ در صورت پرداخت هزينه‌هاي فوق‌الذکر با يکي از ارزهاي معتبر خارجي، تبديل آن به پول رايج کشور حسب نرخ اعلامي بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران انجام مي‌گيرد. 
معاون اول رئيس‎جمهور ـ محمدرضا رحيمي 
منبع - معاونت امور حقوقي و مجلس
 

آيين‌نامه تأييد صلاحيت شرکتهاي بازرسي‌کننده و ضوابط بازرسي کالاها